Over kindermishandeling

Ieder jaar groeien in Nederland bijna 119.000 kinderen op in onveilige gezinssituaties.

Voor kinderen en jongeren: wil je meer weten over kindermishandeling? Kijk eens bij Het Klokhuis over Kindermishandeling.

Wat is kindermishandeling?

Bij kindermishandeling gaat het om mishandeling, verwaarlozing en seksueel misbruik. Maar ook om kinderen die getuigen zijn van gezinsgeweld, omdat ook dat negatieve gevolgen kan hebben voor kinderen. Vaak is er sprake van een combinatie van vormen. Het zijn daarbij over het algemeen ouders die in hun zorg voor het kind tekortschieten. Maar zeker bij mishandeling en seksueel misbruik kan het ook gaan om andere volwassenen waar het kind zo afhankelijk van is dat hij zich er niet tegen kan verweren.

Wat kindermishandeling is, is in een officiële definitie vastgelegd in de Jeugdwet: “Elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid staat, actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden berokkend aan de minderjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel.”

Wat zijn de gevolgen van kindermishandeling?

De gevolgen van kindermishandeling kunnen groot zijn. Zo heeft een mishandeld kind, naast al het emotionele leed, bijvoorbeeld meer kans op een psychiatrische stoornis, depressie, angststoornissen, drugsgebruik en seksueel risicogedrag. Ook is er een verhoogd risico dat hij of zij later niet in staat blijkt zijn eigen kinderen goed op te voeden. Het hangt af van de veerkracht van een kind af in hoeverre het nu of later als volwassene schade ondervindt. En beschermende factoren zoals steun uit de omgeving zijn daarbij ook van invloed.

Genoemde gevolgen zijn ook te vertalen in kosten voor de Nederlandse samenleving: naar schatting 1 miljard euro per jaar. Genoeg redenen dus om kindermishandeling te voorkomen of in een vroegtijdig stadium te stoppen.

Wat kun je doen als je kindermishandeling vermoedt?

Bij kindermishandeling is vaak sprake van een complex probleem waarbij goede samenwerking nodig is. Voor professionals is de Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld de leidraad voor het omgaan met vermoedens van kindermishandeling. Een van de stappen in die meldcode is het het in gesprek gaan met kind en ouders. De Meldcode geeft ook aan wanneer je advies vraagt of meldt bij Veilig Thuis (0800-2000, gratis en 24/7 bereikbaar). Lees wat je als professional van Veilig Thuis kunt verwachten.

Kinderen en jongeren en andere particuliere omstanders kunnen (anoniem) advies vragen en melden bij Veilig Thuis (0800-2000, gratis en 24/7 bereikbaar). Kinderen en jongeren kunnen ook raad vragen bij de Kindertelefoon (0800-0432, elke dag van 11.00 tot 21.00 uur).

Hoe weet je als professional wat een effectieve aanpak is?

Voor professionals in de jeugdhulp en jeugdbescherming is de Richtlijn Kindermishandeling opgesteld in samenwerking met beroepsverenigingen en cliënten. In die richtlijn staat de veiligheid van kinderen en jongeren voorop. Doel van de richtlijn is om professionals een gedragen (wetenschappelijk) onderbouwd fundament te bieden voor het handelen bij (mogelijke) kindermishandeling.

Voor hen is er ook de Richtlijn Samen met ouders en jeugdige beslissen over passende hulp. Deze gaat in op het proces van beoordelen en beslissen over hulp bij vragen en problemen in de opvoeding en ontwikkeling van kinderen en jongeren. Dat kan vrijwillige hulpverlening zijn, maar ook gedwongen interventies. Het reikt van de gewone opvoeding en ontwikkeling, met normale opvoedingsvragen, tot ernstige ontwikkelings- en opvoedingsproblemen. Essentieel is dat de ouders en kinderen en jongeren bij beslissingen betrokken worden.

Er zijn verschillende interventies die organisaties preventief of als hulpverlening kunnen inzetten. Deze zijn terug te vinden in de Databank Effectieve Jeugdinterventies en Databank Effectieve Sociale Interventies.

Hoe kunnen gemeenten bijdragen aan een effectieve aanpak?

De Taskforce kindermishandeling en seksueel geweld heeft in 2016 aanbevelingen voor gemeenten geformuleerd in de handreiking Regie op de aanpak van kindermishandeling (pdf).

Belangrijk is dat gemeenten ook oog hebben voor preventie. Tips daarvoor staan in Preventie van kindermishandeling in drie stappen. De voortgang van hun beleid kunnen ze bewaken met de Monitor Aanpak Kindermishandeling en Huiselijk Geweld.