Over kindermishandeling

Ieder jaar groeien in Nederland bijna 119.000 kinderen op in onveilige gezinssituaties.

Wat is kindermishandeling?

De officiële definitie van kindermishandeling is vastgelegd in de Jeugdwet:

"Elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid staat, actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden berokkend aan de min-derjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel."

Het gaat dus om mishandeling, verwaarlozing en seksuel misbruik. Maar ook om kinderen die getuigen zijn van gezinsgeweld, omdat ook dat negatieve gevolgen kan hebben voor kinderen. In de praktijk komen in een gezin waar sprake is van kindermishandeling vaak meerdere vormen tegelijk voor.

Wat zijn de gevolgen van kindermishandeling?

De gevolgen van kindermishandeling zijn groot. Zo heeft een mishandeld kind, naast al het emotionele leed, bijvoorbeeld meer kans op een psychiatrische stoornis, depressie, angststoornissen, drugsgebruik en seksueel risicogedrag. Ook is er een verhoogd risico om later eigen kinderen te mishandelen. Het hangt af van de veerkracht van een kind af en andere beschermende factoren zoals steun uit de omgeving, in hoeverre een kind direct of later als volwassene schade ondervindt.

Genoemde gevolgen zijn ook te vertalen in kosten voor de Nederlandse samenleving: naar schatting 1 miljard euro per jaar. Genoeg redenen dus om kindermishandeling te voorkomen of in een vroegtijdig stadium te stoppen.

Wat kun je doen als je kindermishandeling vermoedt?

Bij kindermishandeling is vaak sprake van een complex probleem waarbij goede samenwerking nodig is. Voor professionals is de Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld de leidraad voor het omgaan met vermoedens van kindermishandeling. Een van de stappen in die meldcode is het het in gesprek gaan met kind en ouders.

Kinderen en jongeren en andere particuliere omstanders kunnen (anoniem) advies vragen en melden bij Veilig Thuis.

Wat is een effectieve aanpak?

In de Richtlijn Kindermishandeling staat de veiligheid van jeugdigen voorop. Doel van deze richtlijn is om professionals in de jeugdhulp en jeugdbescherming een gedragen (wetenschappelijk) onderbouwd fundament te bieden voor het handelen bij (mogelijke) kindermishandeling.

De Richtlijn Samen met ouders en jeugdige beslissen over passende hulp voor jeugdhulp en jeugdbescherming gaat in op het proces van beoordelen en beslissen over hulp bij vragen en problemen in de opvoeding en ontwikkeling van jeugdigen. De hulp kan zowel vrijwillige hulpverlening als gedwongen interventies omvatten en reikt van de gewone opvoeding en ontwikkeling, met normale opvoedingsvragen, tot ernstige ontwikkelings- en opvoedingsproblemen.

Er zijn verschillende interventies die preventief of als hulpverlening ingezet kunnen worden. Deze zijn terug te vinden in de Databank Effectieve Jeugdinterventies en Databank Effectieve Sociale Interventies.

Hoe kunnen gemeenten bijdragen aan een effectieve aanpak?

De Taskforce kindermishandeling en seksueel geweld heeft vorig jaar aanbevelingen voor gemeenten geformuleerd in de handreiking Regie op de aanpak van kindermishandeling (pdf).

Belangrijk is dat gemeenten ook oog hebben voor preventie. Tips daarvoor staan in Preventie van kindermishandeling in drie stappen. De voortgang van hun beleid kunnen ze bewaken met de Monitor Aanpak Kindermishandeling en Huiselijk Geweld.